Trafik cezaları günlük yaşantımızda en sık karşılaşılan ceza türlerinden bir tanesidir. Günlük yaşantımızın birçoğunu trafikte geçirdiğimiz göz önüne alındığında Trafik kurallarına uymak, hem kendi güvenliğimiz hem de toplumun huzuru açısından büyük bir önem taşısa da sürücüler veya yayalar tarafından trafikte bir çok hata yapılabilmektedir. Trafik cezaları, kamu düzeninin sağlanması ve trafik güvenliğinin korunması amacıyla uygulanan idari yaptırımlardır. Ancak uygulamada, bazı cezaların usul veya esas yönünden hukuka aykırı olduğu iddia edilebilir. Hukukumuz, trafik cezalarına karşı ilgililerin mağdur olmaması amacıyla itiraz kanun yolu düzenlemiştir. Hakkında uygulanan trafik cezasının usul veya esas yönünden hatalı işlem olduğunu düşünen ilgililer hukukumuzda öngörülen şekillerde cezaya itiraz edebilecektir.
Trafik cezaları, trafik polisleri tarafından yapılan kontrol esnasında , elektronik denetleme sistemleri (EDS) yoluyla plaka üzerinden trafik kurallarına aykırılık tespit edilmesi üzerine kesilir. Ancak uygulanan cezaların hem tesis edilme süreci hem de sonuçları yönünden hukuka uygun olması gerekir. Trafik cezaları uygulama esnasında ceza uygulaması yapmaya yetkili kişiler tarafından Karayolları Trafik Kanunu (KTK), 2918 sayılı kanun; trafik düzenine ilişkin esaslar, cezai düzenlemeler, Kabahatler Kanunu (5326 sayılı Kanun); idari para cezalarıyla ilgili genel hükümler, Tutanakların, tebligatların, alındı belgeleri ile usullerin düzenlendiği yönetmelikler, özellikle “Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağının Düzenlenmesi, Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” gibi kanun ve yönetmelikler esas alınmaktadır. Hakkında trafik cezası uygulanan ilgililer söz konusu kanun ve yönetmeliklere aykırılık bulunması veya kesilen cezaların hukuki dayanaktan yoksun ve yeterli delil bulunmaksızın kesilmesi halinde ilgili cezaya itiraz edebilecektir.
TRAFİK CEZASINA İTİRAZ SÜRESİ
İtiraza konu trafik cezaları için hukukumuzda hak düşürücü itiraz süresi öngörülmektedir. İtiraz süresi usulen tebliğ ile başlamakta olup tebliğ;
- Trafik polisleri tarafından yol kontrolü esnasında elden,
- Elektronik denetleme sistemleri (EDS) yoluyla plaka üzerinden tespit edilerek posta yoluyla,
- E-Devlet veya Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) sistemleri üzerinden dijital olarak
Kişiye tebliğ edilir. Tebliğ tarihi, itiraz sürecinin başlangıcı açısından kritik öneme sahiptir. İtiraz süresi kanunen 15 günlük süreye tabi olmakla itiraz süresinin başlangıcı açısından iki durum söz konusu bulunmaktadır. Bu kapsamda;
- Söz konusu ceza ilgili kolluk kuvveti tarafından ilgiliye yüz yüze yazılması durumunda İTİRAZ, CEZANIN YAZILDIĞI TARİHTAN İTİBAREN 15 GÜN İÇERSİNDE,
- Söz konusu cezanın araç plakası üzerine yazılması durumunda İTİRAZ, CEZANIN İLGİLİYE TEBLİĞİNDEN İTİBAREN 15 GÜN İÇERİSİNDE
İlgili tarafından E- Devlet uygulaması üzerinden ya da yetkili Sulh ceza hakimliğine verilecek bir dilekçe ile itiraz edilmesi gerekmektedir. Belirtildiği üzere 15 günlük itiraz süresi hak düşürücü bir süre niteliğindedir.
TRAFİK CEZASINA İTİRAZ ŞEKİLLERİ
Hakkında trafik cezası uygulanan ilgililer, trafik cezasına iki şekilde itiraz edebilecektir. İlgililer, E-Devlet üzerinden cezaya itiraz edebilecekleri gibi yetkili sulh ceza hakimliğine verilecek itiraz dilekçesi ile de itiraz edebilecektir.
TARFİK CEZASINA İTİRAZ KOŞULLARI
Hukukumuzda hakkında trafik cezası uygulanan ilgililerin itiraz nedenleri ile ilgili herhangi bir sınırlandırma öngörülmemiştir. Ancak uygulamada ve yerleşik yargı içtihatlarında sıkça karşılaşılan itiraz nedenleri;
- Alkol promil ölçüm cihazında hata olması,
- Radar uyarı levhası konulmadan radar cihazıyla denetim sonucu ceza işlemi yapılmış olması,
- Cezaya konu kural ihlaline ilişkin cezai işlemin fotoğraf veya başkaca herhangi bir delille desteklenmemiş olması,
- Park cezası işleminin uygulandığı yerde araç park yerlerinin çok az olması veya hiç olmaması şeklinde kabaca sıralanabilecektir.
TRAFİK CEZASINA İTİRAZDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME
Trafik cezaları nitelik itibariyle belirtildiği üzere idari ceza niteliğinde cezalardır. Trafik cezalarına itiraz için kanunen görevli mahkeme sulh ceza hakimlikleri olarak düzenlenmiştir.
Trafik cezalarına itirazda yetkili sulh ceza hakimliği ise cezai işlemin uygulandığı yer sulh ceza hakimliği olarak düzenlenmiş olmakla itiraz, cezai işlemin uygulandığı yer sulh ceza hakimliğine yapılacaktır. Ancak yetkili merci kesinlik niteliği taşımamakla ilgililer itirazı, ikamet adreslerine yakın olan nöbetçi sulh ceza hakimliğine de yapabilecektir.
TRAFİK CEZASINA İTİRAZ USULÜ
İtiraz başvurusunda izlenmesi gereken prosedür aşağıdaki gibidir:
- Tebligatın alınması: Ceza, yazılı olarak muhataba ulaştığında tebliğ edilmiş sayılır. Tebligatın tarihi, itiraz süresinin başlangıcıdır.
- Delillerin toplanması: Ceza tutanağı, olayın gerçekleştiği yerin fotoğrafı, kamera veya MOBESE görüntüleri, tanık beyanları ve ilgilinin itirazında haklı neden oluşturacağını düşündüğü durumlar gibi somut deliller hazırlanmalıdır.
- Dilekçenin hazırlanması: Dilekçede; kişisel bilgiler, cezanın tarihi ve numarası, tebliğ tarihi, cezanın neden haksız bulunduğu gerekçeleri, sunulacak deliller ve net talep (örneğin cezanın iptali) açıkça belirtilmelidir.
- Başvurunun yapılması: İtiraz, yetkili Sulh Ceza Hakimliği’ne yazılı dilekçe ile veya UYAP ya da e‑Devlet gibi resmi elektronik başvuru sistemleri üzerinden yapılabilir.
TRAFİK CEZASINA İTİRAZ SONUCU MAHKEME TARAFINDAN VERİLECEK KARAR
İlgilinin sulh ceza hakimliğine itirazı sonucu genellikle dosya üzerinden inceleme yapılmakla ve itiraz karara bağlanmaktadır. Sulh ceza hakimliği tarafından talep edildiği takdirde veya gerekli görüldüğü durumlarda bilirkişi incelemesi, tanık dinlenmesine başvurulabilmektedir. Gerekli incelemelerin yapılması ve delillerin incelenmesi sonucunda mahkeme; itirazın kabulü ile itiraza konu cezanın iptaline ya da ceza ile ilgili herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilmediği takdirde itirazın reddine karar verebilmektedir. Trafik cezasının itiraz sürecinde trafik cezasının idari para cezasını kapsaması halinde cezanın ödenmesi durumunda itirazın kabul olması ve cezanın iptaline karar verildiği hallerde para cezasının ilgiliye geri ödenmesine karar verilecektir.
TRAFİK CEZASINA İTİRAZ İLE İLGİLİ ÖRNEK YARGITAY KARARLARI
5. Hukuk Dairesi 2024/5427 E. , 2024/9718 K.
“İçtihat Metni”
İNCELENENKARARINMAHKEMESİ :Sulh Ceza Hâkimliği
SAYISI : 2023/8971 Esas, 2023/8971 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Ankara 43. Asliye Hukuk Mahkemesinin 17.05.2023 Tarihli ve 2023/187 Esas, 2023/172 Karar Sayılı Kararı
Talebin niteliğinin, talep eden hakkında meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle Ankara Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce düzenlenen 01.05.2023 tarihli “Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı”nda belirlenen kusur durumuna ve tutanağı itiraz mahiyetinde olduğu, trafik kazaları nedeniyle yetkili birimler tarafından düzenlenen suç tespit ve ceza tutanaklarına karşı tebliğden itibaren 15 gün içerisinde kazanın meydana geldiği yer Nöbetçi Sulh Ceza mahkemesine itirazda bulunulması gerektiği hususunun 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (2918 sayılı Kanun) 81 ve 114 üncü maddelerinde açıkça düzenlendiği, ayrıca ceza veya hukuk davası (tazminat) açılması halinde yargılama aşamasında da kusur tespiti yapılmasının mümkün olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
B. Ankara 4. Sulh Ceza Hakimliğinin 07.09.2023 Tarihli ve 2023/8971 Değişik İş, 2023/8971 Karar Sayılı Kararı
2918 sayılı Kanun’un ilgili maddelerinde tutanağın trafik zabıtasınca düzenleneceği belirtilmiş olup tutanağa Sulh Ceza Hakimliklerinin veya başka mahkemede itiraz edilebileceğine ilişkin hüküm olmadığı, Trafik Kazası Tespit Tutanağı delil gösterilerek açılacak olan ceza davası veya hukuk davasının görülmesi sırasında tutanağın gerçeği yansıtmadığı ileri sürülerek itiraz edilebileceği, açılmış bir dava yokken salt tutanağa itiraza edilebileceğine ilişkin hüküm mevcut olmadığı, yapılan başvurunun, konusu kaza tespit tutanağına itirazın Hakimlikçe incelenebilecek kararlardan olmaması gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.
II.GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağına itiraz ve aleyhine düzenlenen tutanağın düzeltilmesi istemine ilişkindir.
B.İlgili Hukuk
1. 2918 sayılı Kanun’un 83 üncü maddesi, 18.07.1997 tarihli Resmî Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe gire Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 154 üncü ve 165 ncı maddeleri,
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 2 nci, 4 üncü, 106 ncı ve 400 üncü maddeleri
C.Değerlendirme
Somut olayda, Ankara Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü-Trafik Düzenleme ve Denetleme Büro Amirliği’nin 01.05.2023 tarih, 97003 kaza sıra numaralı maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptaline karar verilmesinin talep edildiği, talebin tespit davası niteliğinde olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın Ankara 43. Asliye Hukuk Mahkemesince görülerek sonuçlandırılması gerekir.
III.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince Ankara 43. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,09.12.2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.
7. Ceza Dairesi 2021/25339 E. , 2021/15840 K.
“İçtihat Metni”
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na muhalefet etmekten kabahatli … hakkında, … Trafik Denetleme Büro Amirliğinin 10/06/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı ile uygulanan 199,00 Türk lirası, 10/06/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı ile uygulanan 199,00 Türk lirası, 30/04/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı ile uygulanan 412,00 Türk lirası, 30/04/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı ile uygulanan 199,00 Türk lirası, 30/04/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı ile uygulanan 199,00 Türk lirası, 22/04/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı ile uygulanan 199,00 Türk lirası, 22/04/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı ile uygulanan 412,00 Türk lirası, 22/04/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı ile uygulanan 412,00 Türk lirası, 28/03/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı ile uygulanan 412,00 Türk lirası, 28/03/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı ile uygulanan 199,00 Türk lirası, 28/03/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı ile uygulanan 412,00 Türk lirası, 21/03/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı ile uygulanan 412,00 Türk lirası, 12/03/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezası karar tutanağı ile uygulanan 412,00 Türk lirası para cezalarına karşı yapılan başvuru üzerine, 30/04/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezasına karşı yapılan başvurunun reddine, 30/04/2016 tarihli ve … sayılı trafik idari para cezasına karşı yapılan itirazın kabulüne, diğer idari para cezaları yönünden yapılan başvurunun ise süre yönünden reddine dair … Sulh Ceza Hakimliğinin 12/12/2019 tarihli ve 2017/6757 değişik iş sayılı kararını müteakip, anılan bu karara karşı yapılan itirazın süre yönünden reddine ilişkin … Sulh Ceza Hakimliği’nin 28/02/2020 tarihli ve 2020/176 değişik iş sayılı kararına yönelik itirazın reddine dair mercii … Sulh Ceza Hakimliği’nin 08/05/2020 tarihli ve 2020/1574 değişik iş sayılı kararı aleyhine Yüksek Adalet Bakanlığı’ndan verilen 29/06/2021 tarihli kanun yararına bozma istemini içeren dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 07.09.2021 tarihli ve KYB.2021/89964 sayılı ihbarnamesi ile daireye verilmekle okundu.
Mezkür ihbarnamede;
… Sulh Ceza Hakimliği’nin 12/12/2019 tarihli ve 2017/6757 değişik iş sayılı kararının kabahatli …’in “…” adresine tebliğ edilerek kesinleştirilmiş ise de,
7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 10/2. madde ve fıkrasının, “Bilinen en son adresin tebligata elverişli olmadığının anlaşılması veya tebligat yapılamaması hâlinde, muhatabın adres kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresi, bilinen en son adresi olarak kabul edilir ve tebligat buraya yapılır.” hükmü ile gerçek kişilere yapılacak tebligat ile ilgili olarak iki aşamalı bir yöntem benimsenmiş olması karşısında, öncelikle bilinen en son adres (bilinen bir adres yoksa ya da bilinen en son adres ile adres kayıt sistemindeki adres aynı ise mernis adresi olduğu belirtilmeksizin adres kayıt sistemindeki adres) esas alınarak, aynı Kanunun 21/1. maddesine göre normal tebligat çıkarılıp, çıkarılan tebligatın bila tebliğ iade edilmesi halinde, anılan Kanunun 21/2. maddesi uyarınca adres kayıt sistemindeki adres bilinen en son adres olarak kabul edilerek, merci tarafından tebligata 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 23/1-8 ve Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 16/2. maddesi hükümlerine göre, “Tebligat çıkarılan adres muhatabın adres kayıt sistemindeki adresi olduğundan, tebliğ imkansızlığı durumunda, tebligatın, Tebligat Kanunu’nun 21/2. maddesine göre bu adrese yapılması” gerektiğine dair şerh düşülerek tebliğ işlemlerinin tamamlanması gerektiği nazara alındığında; somut olayda, kabahatlinin 14/11/2016 tarihli itiraz dilekçesinde belirtmiş olduğu “…” adresinin bilinen son adresi olduğu, bu adrese tebliğ yapılmadan kabahatlinin “…” adresine 7201 sayılı Kanun’un 21/2. maddesine göre yapılan tebliğin usulsüz olduğu ve kabahatli tarafından verilen 28/02/2020 tarihli itiraz dilekçesinin öğrenme üzerine süresinde verilmiş olduğu gözetilerek, … Sulh Ceza Hakimliğinin 28/02/2020 tarihli ve 2020/176 değişik iş sayılı kararına karşı yapılan itirazın kabulü ile … Sulh Ceza Hakimliğinin 12/12/2019 tarihli ve 2017/6757 değişik iş sayılı kararında kabahatli hakkında uygulanan idari yaptırım kararlarından süre yönünden başvurusu reddedilenler bakımından esas hakkında bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiş ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozmaya atfen ihbar olunmuş bulunmakla Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü;
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlar yerinde görüldüğünden, … Sulh Ceza Hakimliği’nin 08.05.2020 tarih, 2020/1574 D.İş sayılı kararının 5271 sayılı CMK’nun 309/4-a maddesi uyarınca BOZULMASINA, müteakip işlemlerin mahallinde mahkemesince yerine getirilmesine, 25.11.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Av. Gökhan AKGÜL & Av. Mümine Nur AYDOĞMUŞ
ANTALYA AVUKAT – ANTALYA TRAFİK CEZASI İTİRAZ
Trafik cezalarına itiraz süreci, hukuki bilgi ve tecrübe gerektiren önemli bir konudur. Hatalı düzenlenen radar, park ya da hız cezaları için yasal süre içerisinde Sulh Ceza Hakimliği’ne başvuru yapılarak iptal talebinde bulunulabilir. Bu noktada Antalya avukat desteği, sürecin doğru yürütülmesi ve hak kaybı yaşanmaması açısından büyük önem taşır. Trafik cezalarına itiraz davalarında uzman bir avukat, gerekli dilekçelerin hazırlanması, delillerin toplanması ve sürecin takibi konusunda profesyonel destek sağlayarak vatandaşların mağduriyetini önlemeye yardımcı olur.
