Senet Nedir?
Senet, diğer bir adıyla bono veya emre yazılı senet; taraflar arasındaki soyut borç ikrarını içeren kıymetli evrak türü olmaktadır. Uygulamada, borçlunun bizzat imzalayarak borcunu ödemeyi alacaklıya taahhüt ettiği bir evrak olarak karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla senet; niteliği gereğince şekil şartları ve etkileri genişletilmiş bir borç taahhüdüdür. Ayrıca senedin; içeriği bakımından kredi amacı görevi gören ve takip kolaylığı sağlayan bir kıymetli evrak olarak düzenlendiği de bilinmelidir.
Senette Bulunması Gereken Unsurlar Nelerdir?
Senette bulunması gereken unsurlar, Türk Ticaret Kanunu madde 776’da şekildeki gibi sayılmıştır:
‘’Bono veya emre yazılı senet;
a) Senet metninde “bono” veya “emre yazılı senet” kelimesini ve senet Türkçe ’den başka bir dille yazılmışsa, o dilde bono veya emre yazılı senet karşılığı olarak kullanılan kelimeyi,
b) Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadini,
c) Vadeyi,
d) Ödeme yerini,
e) Kime veya kimin emrine ödenecek ise onun adını,
f) Düzenlenme tarihini ve yerini,
g) Düzenleyenin imzasını,
içerir.’’
Senette Bulunması Gereken Unsurların Eksikliği veya Yokluğu
Yukarıda sayılan unsurların senedin tedavüle girdiği anda yok olması halinde senet geçersiz olmakta iken, eksik bulunması halinde kıymetli evrak niteliği kazanamamaktadır. Ayrıca; gerekli unsurların yokluğu durumunda kambiyo senedi niteliği kazanmayan senet, netice itibariyle adi nitelikte olmaktadır. Buna binaen, kambiyo senedi niteliği kazanmayan senetlerin tahsilinin daha zor olması nedeniyle senetin gerekli unsurlarının eksiksiz ve hatasız olduğunu teyit etmek amacıyla Antalya avukata danışmak faydalı olabilmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
1.Senette Bulunması Gereken Zorunlu Unsurların Yokluğu Halinde Ne Olur?
Senette bulunması gereken unsurların yokluğu hali, TTK’da ‘’Unsurların
bulunmaması’’ başlığı altında yer alan madde 777’de aşağıdaki gibi
düzenlenmektedir:
‘’(1) İkinci ilâ dördüncü fıkralarda yazılı hâller saklı kalmak üzere, 776 ncı maddede gösterilen unsurlardan birini içermeyen bir senet bono sayılmaz.
(2) Vadesi gösterilmemiş olan bono, görüldüğünde ödenmesi şart olan bir bono
sayılır.
(3) Açıklık bulunmadığı takdirde senedin düzenlendiği yer, ödeme yeri ve aynı
zamanda düzenleyenin yerleşim yeri sayılır.
(4) Düzenlendiği yer gösterilmeyen bir bono, düzenleyenin adının yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır.’’
2.Senette İsteğe Bağlı Bulunabilen Unsurlar Nelerdir?
Senette zorunlu olmayan ancak isteğe bağlı eklenebilen bazı unsurlar mevcuttur.
Bunlar, tarafların ortak irade beyanları sonucunda anlaşarak bulunmasına
hükmettikleri unsurlar olmaktadır. Buna binaen ilgili unsurlar aşağıda
listelenmektedir:
- Faiz Kaydı
Bu hususta, görüldüğünde ödenecek veya görüldükten belli bir süre sonra ödenecek vadelere ilişkin senetlerde faiz kaydının geçerli olduğu bilinmelidir. Ayrıca faiz kaydı, ayrı bir sözleşme olarak da düzenleme alanı bulabilmektedir. Bu halde, atıf yapılan senedin tanzim tarihi, vade tarihi ve miktarı sözleşmede açık olarak yer almalıdır. - Bedel Kaydı
Senette bedel kaydı; borçlu ile alacaklı arasındaki hukuki ilişkinin varlığını
göstermektedir. Ancak senet açısından esasen ispat konusunda önemli olduğu da bilinmelidir. - Muacceliyet Kaydı
Buna göre; bono veya diğer kambiyo senetlerine birden fazla vade konulursa bu durum, senedi geçersiz kılmaktadır. Dolayısıyla senedin üzerine yazılan ‘’bu senet ödenmediği takdirde diğer senetler de muaccel olacaktır’’ ifadesi vadesi henüz gelmeyen senetlere ilişkindir. - Yetki Kaydı
Senetten kaynaklı doğabilecek uyuşmazlıkların hangi mahkeme ve icra müdürlüğünde görüleceğine dair bilgi içermektedir.
3.Senedin Devri Nasıl Olur?
Senedin devrine ilişkin olarak; tam bononun devri için ciro ve zilyetliğin devri
gereklilik arz etmekte iken, açık bononun devri için de aynı şartlar söz konusu
olmaktadır.
4.Senet Protestosu Nedir?
Senet protestosu, vadesi gelmiş bir senedin ödenmemesi durumunda noterden çekilen bildirimdir. Bu kapsamda bankalar; senedi düzenleyen kişinin, yani borçlunun kredi notunu düşürebilmektedir.
5.Boş Senede İmza Attım, Ne olur?
Senedin içeriği ve unsurlarının mevcut olmayışından kaynaklı olarak boş senede imza atmak hukukçular tarafından önerilmemektedir. Ancak halihazırda boş senede imza atılmış ve mağdur olunmuşsa, mağduriyete sebep olan failin TCK madde 209 hükmü gereğince cezalandırılması istenebilmektedir:
‘’(1) Belirli bir tarzda doldurulup kullanılmak üzere kendisine teslim olunan imzalı ve kısmen veya tamamen boş bir kağıdı, verilme nedeninden farklı bir şekilde dolduran kişi, şikayet üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) İmzalı ve kısmen veya tamamen boş bir kağıdı hukuka aykırı olarak ele geçirip veya elde bulundurup da hukuki sonuç doğuracak şekilde dolduran kişi, belgede sahtecilik hükümlerine göre cezalandırılır.’’
Senette Bulunması Gereken Unsurlara İlişkin Bazı Yargıtay Kararları
- ‘’Somut olayda, icra takibine dayanak yapılan bononun ön yüzünde “nakden” ibaresine yer verilmiş ve bu hali ile takip alacaklısı elinde bulunmaktadır. Sözü edilen bu açıklama senedin tahsilini şarta bağlamadığı gibi, bu belgenin teminat için verildiğine dair bir irade beyanını da yansıtmamaktadır. Dolayısıyla somut olayda, senedin tahsil edilip edilmeyeceğinin yargılamayı gerektirmesi gibi bir durum söz konusu değildir. Borcun sebebini ve senedin düzenlenme amacını gösteren ve temel borç ilişkilerinin açıklanmasından ibaret olan bu sözcükler, senedin bono niteliğini etkilemez. Bu durumda, senette asıl borç ilişkisine ait açıklamalara yer verilmiş olması, TTK’nun 776. maddesi uyarınca, bono niteliğini etkilemeyeceğinden takip dayanağı bono yasal unsurları içeren kambiyo senedi vasfındadır. O halde, mahkemece; senedin kambiyo vasfı bulunmadığı iddiasına dayalı borca itirazın reddi ile imzaya itirazın esası incelenerek varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken somut olaya uygun bulunmayan yazılı gerekçe ile itirazın kabul edilerek takibin iptali yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.’’ (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 05.10.2015 Tarihli, 2015/11759 Esas, 2015/23041 Karar nolu karar)
- ‘’Somut olayda, icra takibine dayanak yapılan bononun ön yüzünde “nakden” ibaresine yer verilmiş ve bu hali ile takip alacaklısı elinde bulunmaktadır. Sözü edilen bu açıklama senedin tahsilini şarta bağlamadığı gibi, bu belgenin teminat için verildiğine dair bir irade beyanını da yansıtmamaktadır. Dolayısıyla somut olayda, senedin tahsil edilip edilmeyeceğinin yargılamayı gerektirmesi gibi bir durum söz konusu değildir. Borcun sebebini ve senedin düzenlenme amacını gösteren ve temel borç ilişkilerinin açıklanmasından ibaret olan bu sözcükler, senedin bono niteliğini etkilemez. Bu durumda, senette asıl borç ilişkisine ait açıklamalara yer verilmiş olması, TTK’nun 776. maddesi uyarınca, bono niteliğini etkilemeyeceğinden takip dayanağı bono yasal unsurları içeren kambiyo senedi vasfındadır. O halde, mahkemece; senedin kambiyo vasfı bulunmadığı iddiasına dayalı borca itirazın reddi ile imzaya itirazın esası incelenerek varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken somut olaya uygun bulunmayan yazılı gerekçe ile itirazın kabul edilerek takibin iptali yönünde hüküm tesisi isabetsizdir…” (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 05.04.2017 Tarihli, 2017/714 Esas, 2017/639 Karar nolu karar)
- ‘’Tüm bu açıklamalar sonucunda somut olay değerlendirildiğinde; bono ve
ihtiyati haciz kararına dayalı olarak lehtar … tarafından, keşideci … … aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin 08.05.2017 tarihinde tebliğ edildiği, alacaklının talebi doğrultusunda … …e Mah. 2208 ada 1 parselde kayıtlı taşınmazdaki borçlu … …’nun… hissesine ve aynı yerde kain 2209 ada 4 parsel sayılı taşınmazdaki borçlu … …’nun… hissesine 09.05.2017 tarihinde ihtiyati haciz tatbik edildiği, bu taşınmazlardaki borçlu hisselerinin haciz yükü ile 24.08.2017 tarihinde şikayetçi … Ticaret A.Ş.’ye devredildiği, alacaklı tarafından 17.01.2018 tarihinde satış talep edildiği ve aynı tarihte satış avansı yatırıldığı, bilahare alacaklı tarafından, 14.07.2017 tarihli … … ve şikayetçi … Ticaret A.Ş.’ye ilişkin birleşme sözleşmesi ibraz edilerek 05.02.2018 tarihinde şikayetçi şirkete muhtıra gönderilmesinin istendiği, iş bu muhtıranın 12.02.2018 tarihinde tebliğ edildiği, alacaklının 20.02.2018 tarihli talebi üzerine taşınmazlardaki hisse üzerine 22.02.2018 tarihinde yeniden haciz tatbik edildiği, yargılama devam ederken 2208 ada 1 parsel satılı taşınmazdaki 47/610 hissenin 15.12.2022 tarihinde alacağa mahsuben ihale edildiği ve ihalenin kesinleştiği, satış bedelinin dosya alacağını karşılaması nedeniyle diğer taşınmaza ilişkin satışın müdürlük kararı ile düşürüldüğü anlaşılmıştır. İcra müdürlüğü haciz işlemini yaparken bir başka anlatımla haciz tarihinde, taşınmazın borçlu adına kayıtlı olması zorunlu ve yeterlidir. Böyle olduğu takdirde icra müdürünün haciz işleminde bir usulsüzlük bulunmadığı sonucuna varılmalıdır.’’ (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 28.05.2025 Tarihli, 2025/2867 Esas, 2025/4409 Karar nolu karar) - ‘’Dosya kapsamında yapılan incelemede; borçlu vekili Av…. tarafından Avanos İcra Müdürlüğü’nün 2021/366 E sayılı takip dosyasındaki 15.02.2020 tanzim tarihli ve 71500 dolar bedelli senede ilişkin açtığı Avanos Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2021/611 E sayılı menfi tespit davasına ilişkin 14.12.2021 havale tarihli dava dilekçesi ve Avanos Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2021/2198 soruşturma numaralı dosyasına sunduğu 30.11.2021 tarihli şikayet dilekçelerinde takibe konu senede ilişkin olarak “aslen 1500 TL olan alacaklı hanesi boş bırakılmış bedel ve borçlu hanesi doldurularak imzalanmış senet müvekkilin beyanı nazarı ile küçük elektrikli motor işleri ile uğraşan … (3.kişi) isimli şahsa verilmiştir. … şüphelinin (alacaklının) yakın arkadaşıdır….senet … tarafından …’a(alacaklı) verilmiştir. Adı geçen şüphelide senet üzerinde yukarıda arz ettiğimiz tahrifatları yapmak sureti ile bu senedi 71.500 dolar şekline dönüştürmüştür.” şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır. Borçlu
vekilinin menfi tespit dava dilekçesinde ve Cumhuriyet Başsavcılığına verdiği şikayet dilekçesinde geçen yukarıda açıklanan beyanı, takibe dayanak senedin borçlu tarafından imzalandığına yönelik mahkeme içi ikrar mahiyetindedir. Bu durumda imzanın borçluya ait olduğu hususu çekişmeli olmaktan çıkmıştır.’’ (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 20.05.2025 Tarihli, 2025/2340 Esas, 2025/4097 Karar nolu karar
ANTALYA TİCARET AVUKATI – ANTALYA AVUKAT
Senet, hukuken geçerli olabilmesi için belirli unsurları taşımalıdır. Senette mutlaka düzenleme tarihi, borçlu ve alacaklının adı-soyadı, imza, ödenecek miktar ve vade tarihi yer almalıdır. Bu unsurlar eksik olduğunda senet geçerliliğini kaybedebilir ve taraflar arasında ciddi hukuki sorunlar doğabilir. Özellikle Antalya’da ticari ilişkilerde sıkça kullanılan senetlerle ilgili uyuşmazlıklarda Antalya avukat desteği almak büyük önem taşır. Deneyimli bir avukat, senedin geçerliliğini inceleyerek tarafların haklarını korur ve olası davalarda profesyonel hukuki çözüm sunar.
